Koolzuurgas (CO2) wordt in je lichaamscellen geproduceerd bij de celstofwisseling.
Omdat je het uitademt denkt men nog wel eens dat koolzuurgas een afvalstof is, maar niets is minder waar. Koolzuurgas is (net als zuurstof) een “levensgas”.
Wanneer je chronisch hyperventileert verlies je te veel koolzuurgas. Er zijn vier belangrijke gevolgen van te weinig koolzuurgas in het lichaam.
In de longen wordt zuurstof gekoppeld aan het hemoglobine in de rode bloedcellen. Daarna gaat het bloed op reis door het lichaam heen.
De lichaamscellen maken koolzuurgas bij de celstofwisseling en geven dat af aan het langsstromende bloed. Het koolzuurgas prikkelt het hemoglobine zodat het meer zuurstof loslaat.
De tekening laat zien wat er gebeurt wanneer (1) je hyperventileert en veel koolzuurgas uit het bloed weg ademt. Daardoor wordt (2) de basisconcentratie koolzuurgas in het bloed erg laag. Het gevolg is dat (3) het hemoglobine minder zuurstof loslaat.
Dit heet het Bohr-effect, een verschijnsel dat de Deense arts Christian Bohr meer dan 100 jaar geleden ontdekt heeft.
En dat is het verrassende van hyperventilatie: hoe dieper we ademen, hoe minder zuurstof er uiteindelijk in het lichaam terecht komt.
De zuurgraad van een vloeistof wordt gemeten als pH. Een pH van 0 betekent dat een vloeistof extreem zuur is en een pH van 14 betekent dat een vloeistof extreem basisch is.
De pH van bloed is ongeveer 7,4 (niet zuur en niet basisch dus). Nu is het essentieel dat de zuurgraad van het bloed redelijk constant blijft, zonder grote pieken en dalen. Want bij een pH van onder de 6,8 of boven de 7,8 ga je dood.
Nu is koolzuurgas (de naam zegt het al) is een zuur gas. Neemt de hoeveelheid koolzuurgas in het bloed af dan dreigt de pH van het bloed richting die 7,8 te gaan.
Het lichaam gaat dit op allerlei manier compenseren. Bijvoorbeeld door de spieren melkzuur te laten maken en afgeven aan het bloed. Mensen die chronisch hyperventileren hebben dan ook nogal eens last van verzuring, en/of vermoeide of verkrampte spieren.
Uiteindelijk kan dit ertoe leiden dat de samenstelling en de eigenschappen van het bloed veranderen. De opname en afgifte van allerlei stoffen (zoals enzymen, vitamines en hormonen) kan in het gedrang komen.
Rondom bijna alle holtes in het lichaam (zoals slagaders, darmen, urineblaas en luchtwegen) zitten glad spierweefsel. Dit is een type spier waarover we geen controle hebben, die we niet kunnen aansturen met onze geest.
Dit glad spierweefsel verkrampt wanneer de concentratie koolzuurgas in de omgeving afneemt.
Wanneer het glad spierweefsel rondom de aderen verkrampt gaat de bloeddruk omhoog.
Wanneer het glad spierweefsel rondom de luchtwegen verkramp wordt je benauwd (astma).
Wanneer het glad spierweefsel rondom de haarvaten in de huid verkrampen kan het bloed niet meer goed doorstromen. De huid wordt koud (en bleek). Koude handen en voeten zijn vaak een eerste gevolg hiervan. Het leuke van Buteyko is dat mensen vaak snel weer lekker warme handen en voeten krijgen.
Er zit bijzonder veel glad spierweefsel rondom de darmen (het zorgt voor de samentrekking van de darmen, en zo voor een goede stoelgang). Wanneer het verkrampt kan je opstopping of juist diarree krijgen.
Door het toepassen van de Buteyko ademhalingsoefeningen bouw je koolzuurgas op zodat dit soort fysiologische reacties steeds meer verdwijnen.
Koolzuurgas is belangrijk voor het goed laten functioneren van je immuunsysteem. Wanneer het koolzuurgas-niveau in je bloed daalt, stijgt de hoeveel histamine in je bloed.
Het gevolg daarvan is dat je veel eerder allergische reacties ontwikkelt. Er zijn vele cursisten die Buteyko geleerd hebben en die gemerkt hebben dat hun allergieën verdwenen toe hun Controle Pauze ging stijgen.